Friday, June 28, 2013

Αν οι τραπεζικές καταθέσεις κατάσχονται, τότε υπάρχει άραγε κάποιο άλλο μέσο μακροπρόθεσμης αποταμίευσης;

Το τελευταίο διάστημα, ειδικά τις τελευταίες μέρες, βλέπουμε την ισοτιμία του χρυσού να "βυθίζεται" (αυτή τη στιγμή που μιλάμε βρίσκεται κάτω από τα 1200$/ουγγιά), και πολλοί έχουν αρχίσει να [ξάνα]λένε ότι "έως εδώ ήταν για το χρυσό", "ο χρυσός ήταν φούσκα και έσκασε", κτλ.

Εμείς λέμε κάτι διαφορετικό, και το λέμε εδώ και χρόνια: Πέρα από τα εκάστοτε μικρά ή μεγάλα σκαμπανεβάσματα, ο χρυσός θα είναι το μοναδικό πράγμα που θα μείνει σταθερό μετά το τέλος αυτής της κρίσης, όταν ΟΛΑ τα νομίσματα υποτιμηθούν -άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο- απέναντι του.

Τα νομίσματα θα εξακολουθήσουν να κυκλοφορούν βέβαια, έστω και υποτιμημένα, και θα χρησιμοποιούνται κυρίως ως μέσο εμπορικών συναλλαγών. Αλλά σε ότι αφορά την αποταμίευση, ειδικά για όσους έχουν πολλά λεφτά και ενδιαφέρονται για την μακροπρόθεσμη αποταμίευση τους, το μέσο που θα χρησιμοποιείται είναι ο χρυσός.

Έως τώρα, αν ήθελες να αποταμιεύσεις, απλά έβαζες τα λεφτά σου στην τράπεζα, η οποία για κάποιο "περίεργο" λόγο δεχόταν να σου τα φυλάξει, να σου τα ασφαλίσει και να σου τα τοκίσει κιόλας (!).

Η τράπεζα βέβαια δεν τα έκανε όλα αυτά τα πράγματα αφιλοκερδώς. Τα έκανε προκειμένου να μπορέσει μετά να πάρει τα λεφτά σου και να τα επενδύσει (δίνοντας δάνεια, κτλ), ώστε να βγάλει κέρδος η ίδια, αλλά και να κινήσει και την αγορά.

Όσο καιρό οι επενδύσεις αυτές απέδιδαν, και η αγορά κινιόταν μέσω αυτών των τραπεζικών δανείων, οι τράπεζες είχαν κέρδη και άρα είχαν και λεφτά. Τώρα που πλέον τα δάνεια δε μπορούν να αποπληρωθούν, ούτε από τους ιδιώτες ούτε από τα κράτη, οι τράπεζες χρεωκοπούν, και για να σωθούν είτε αρπάζουν λεφτά από όλους τους φορολογούμενους πολίτες μέσω των πακέτων σωτηρίας και μέσω του πληθωρισμού του νομίσματος, είτε τα αρπάζουν με τη μέθοδο της Κύπρου, που εισήγαγε η ευρωζώνη (δηλαδή λέγοντας ορθά-κοφτά στους μετόχους και στους καταθέτες τους ότι "άσχετα με το αν το καταλαβαίνετε ή όχι, εμπιστευτήκατε τα λεφτά σας σε εμάς προκειμένου να τα επενδύσουμε, και οι επεδνύσεις που κάναμε έπεσαν έξω, άρα...χάνετε τα λεφτά σας"). Πλέον η ευρωζώνη το θεσμοθέτησε και επίσημα ότι έτσι θα επιλύει αυτά τα προβλήματα από εδώ και πέρα, μιας και θέλει να τυπώσει όσο το δυνατόν λιγότερα ευρώ, ώστε το νόμισμα αυτό να μείνει σχετικά σταθερό και να προτιμηθεί ως αντιδολάριο στο μέλλον.

Άρα, οι τραπεζικές καταθέσεις δεν είναι ασφαλείς πλέον, τουλάχιστον όχι στην ευρωζώνη - η Αμερική πρωθεί μια άλλη λύση, καθώς αν μια τράπεζα χρεωκοπήσει, η Αμερική απλά τυπώνει δολάρια και τη διασώζει, θυσιάζοντας όμως έτσι την αξία του νομίσματος.

Αυτό όμως σημαίνει ότι αν κάποιος ενδιαφέρεται για μακροπρόθεσμη αποταμίευση, τότε ούτε τα νομίσματα είναι καλή κίνηση, διότι τα νομίσματα διαρκώς πληθωρίζονται για να σώσουν τις τράπεζες (αλλά και να μειώσουν, εμμέσως πλην σαφώς, και το μισθό του εργάτη που πληρώνεται σε αυτά ώστε να γίνει πιο φτωχός (ανταγωνιστικός)).

Επίσης, ειδικά σε επίπεδο κρατών, αλλά και ιδιωτών, πολλοί προτιμούσαν να αποταμιεύουν τις οικονομίες τους σε κρατικά ομόλογα. Πόσο αξίζει όμως μια χάρτινη υπόσχεση που δεν μπορεί να τηρηθεί; ΤΙΠΟΤΑ.

Τα κράτη της Δύσης έχουν εκδόσει ένα σωρό ομόλογα, προκειμένου να βρουν λεφτά για να αναπτυχθούν και να "κινήσουν την αγορά". Όμως, οι παραγωγικές τους δυνατότητες δεν επαρκούν για να αποπληρώσουν όλα αυτά τα συσσωρευμένα χρέη (ειδικά από τη στιγμή που οι καπιταλιστές μετέφεραν την παραγωγή από τη Δύση προς την Ασία, ώστε να βγάλουν περισσότερα κέρδη για τον εαυτό τους).

Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη της Δύσης δε μπορούν να αποπληρώσουν τα χρέη τους, άλλωστε, τα περισσότερα κράτη (με πρώτες και καλύτερες τις ΗΠΑ) όχι μόνο έχοιυν μεγάλα χρέη, αλλά έχουν και μεγάλα ελλείμματα, δηλαδή κάθε χρόνο αυξάνουν τα χρέη τους, χωρίς να έχουν καμία δυνατότητα αποπληρωμής τους.

Τι θα κάνουν λοιπόν όλα αυτά τα κράτη; Είναι απλό, θα τυπώσουν όσα δολάρια (ή γιεν, κτλ) τους λείπουν, και θα αποπληρώσουν έτσι όλα τα χρέη τους, ισοπεδώνοντας όμως την αξία του νομίσματος τους.

Όλα αυτά όμως μοιραία οδηγούν όσους έχουν πλεονάσματα και αποταμιεύσεις στο να αναζητήσουν έναν άλλο τρόπο για να φυλάξουν τον πλούτο τους. Αντί δηλαδή να τον αποταμιεύουν σε δολάρια, γιεν, κτλ σε κάποιον τραπεζικό λογαριασμό, ή σε κρατικά ομόλογα, πλέον βλέπουμε την Κίνα, τη Ρωσία, τη Σαουδική Αραβία, κτλ να στρέφονται μαζικά στο χρυσό. Και μάλιστα βλέπουμε ότι ΔΕΝ πτοούνται από τις μεταπτώσεις στην ισοτιμία τους, ίσα-ίσα που όσο περισότερο πέφτει η τιμή, τόσο περισσότερο αγοράζουν, διότι ξέρουν ότι μακροπρόθεσμα ο χρυσός θα ανατιμηθεί κατά πολύ (ή, για να το πούμε και πιο σωστά, τα νομίσματα θα υποτιμηθούν κατά πολύ έναντι του χρυσού που θα παραμείνει σταθερός).

Όσο για την πτώση του χρυσού, που τόσα και τόσα έχουν γραφτεί, εμείς την περιμέναμε και έχουμε εξηγήσει και το γιατί αυτή συμβαίνει:

Η ζήτηση για χρυσό σήμερα είναι υπερπολλαπλάσια από την ποσότητα που υπάρχει. Ωστόσο, η αγορά του χρυσού λειτουργεί κανονικά χάρη στο paper gold, μια μέθοδο πληθωρισμού του χρυσού, με τις τράπεζες να έχουν πχ 100 τόνους χρυσού στις αποθήκες τους, αλλά να πουλάνε 1000 τόνους σε μορφή "χρυσών καταθέσεων" (δηλαδή οι αγοράστές αυτοί δεν παίρνουν πραγματικό χρυσό στα χέρια τους, αλλά παίρνουν ένα βιβλιάριο καταθέσεων που λέει ότι έχουν την τάδε ποσότητα χρυσού στην τάδε τράπεζα).

Επειδή όμως "σφίγγουν τα πράγματα", όλοι τρέχουν να κάνουν "ανάληψη", δηλαδή να μετατρέψουν τις χάρτινες αυτές "καταθέσεις" τους σε πραγματικό χρυσό, με τα αποθέματα των τραπεζών σε πραγματικό χρυσό να μειώνονται συνεχώς.

Αυτό βέβαια έχει ως αποτέλεσμα η ισοτιμία του χρυσού...να πέφτει (!), διότι το σύστημα δεν ξεχωρίζει ανάμεσα στον πραγματικό χρυσό και τον paper gold, και μετράει την ανάληψη του Paper gold ως...ξεπούλημα του χρυσού (παρότι στην πραγματικότητα ο ιδιοκτήτης του paper gold θέλει να κάνει το εντελώς αντίθετο, δηλαδή να αποκτήσει πραγματικό χρυσό αντί για μια χάρτινη υπόσχεση!).

Έτσι, έχουμε φτάσει σήμερα στο σημείο να πέφτει η ισοτιμία επειδή...υπάρχει μεγάλη ζήτηση (κάτι που ακούγεται ίσως παρανοικό, αλλά είναι η αλήθεια).

Επίσης, να σημειωθεί ότι όσο πέφτει η ισοτιμία, τόσο θα καταρρέουν και το ορυχεία, με τις μετοχές των εταιριών εξόρυξης να έχουν γκρεμοτσακιστεί τις τελευταίες μέρες: Η μεγάλη πλειοψηφία αυτών των ορυχείων έχουν κόστος εξόρυξης πχ πάνω από 1300$/ουγγιά, και άρα οδηγούνται σε λουκέτο αν η ισοτιμία μείνει σε αυτά τα χαμηλά επίπεδα. Αυτό θα οδηγήσει τους επενδυτές να πέσουν με ακόμα πιο μεγάλη μανία στις αποθήκες του paper gold για να βρουν πραγματικό χρυσό, μιας και αυτές οι αποθήκες είναι το τελευταίο μέρος που έχει απομείνει να διαθέτει σημαζντικές ποσότητες χρυσού για να ικανοποιήσει τη ζήτηση.

Το μοναδικό που μένει να δούμε είναι το πως θα αντιδράσουν τα κράτη, μέσω των κεντρικών τους τραπεζών: Θα διαθέσουν (ενοικιάσουν/πουλήσουν) στην αγορά τα αποθέματα χρυσού τους, ώστε να συντηρήσουν για λίγο ακόμα το όλο σύστημα, ή θα το αφήσουν να καταρρεύσει;

Κατά την άποψη μου, η Αμερική και οι σύμμαχοι της (πχ Ιαπωνία) θα προσπαθήσουν να το κρατήσουν όσο περισσότερο μπορούν. Η Γερμανλια όμω,ς μαζί με Κίνα/Ρωσία/πετρελαιάδες δε θα το κρατήσουν για πολύ ακόμα.

Μέχρι τις γερμανικές εκλογές δεν περιμένω να συμβούν πολλά. Μετά, θεωρώ ότι η νέα γερμανική κυβέρνηση (που μάλλον η Μέρκελ θα είναι πάλι, απλά θα έχει στα χέρια της μια "φρέσκια λαική εντολή") θα ολοκληρώσει κάποια ανοιχτά θέματα, όπως πχ τα κουρέματα χρέους σε κράτη όπως η Ελλάδα, κάποιες ευρωπαικές συνθήκες για το πώς θα διασώζονται οι τράπεζες,κτλ, και μετά θα δούμε το 2014 τις πραγματικές προθέσεις της.

Θυμίζω ότι το 2014 είναι το έτος όπου ανανεώνεται η συμφωνία της Ουάσινγκτον, η συμφωνία με βάση την οποία η ευρωζώνη αποφάσισε να μη νοικιάζει πλέον το χρυσό της στις τράπεζες, δηλαδή αποφάσισε να μη στηρίξει άλλο το paper gold. Αν η ευρωζώνη αποφασίσει το 2014 να μην στηρίξει τον paper gold, τότε θεωρώ ότι μέσα στα επόμενα ΛΙΓΑ (ελάχιστα) χρόνια το πολύ, θα εξαπολύσει την τελική της επίθεση εναντίον του δολαρίου.

Όλα αυτά βέβαια είναι προβλέψεις που δεν μπορούν να θεωρηθούν και πολύ βάσιμες, διότι δεν έχω εσωτερική πληροφόρηση, και άρα είναι πρακτικά αδύνατο να πετύχω το timing. Αλλά πάντως, είτε γίνει νωρίτερα είτε αργότερα απ' ότι πιστεύω, είναι δεδομένο ότι η ευρωζώνη έχει ως στόχο να προωθήσει το ευρώ ως αντιδολάριο.

Όλα αυτά βέβαια τα έχουμε ξαναναλύσει (πχ εδώ), οπότε απλά θα κλείσω βάζοντας μερικά διαγράμματα και ειδήσεις με τις τελευταίες εξελίξεις επί του θέματος:

Βλέπουμε ότι μέσα στος πρώτους μήνες του 2013, οι αποθήκες του GLD, δηλαδή του μεγαλύτερου dealer του paper gold, έχουν αδειάσει κατά 300 τόνους, πέφτοντας κάτω από το "ψυχολογικό όριο" των 1000 τόνων. Μέσα δηλαδή σε μισό χρόνο ένα χάσει περίπου το 25% των αποθεμάτων του σε πραγματικό χρυσό, καθώς οι κάτοχοι του paper gold πηγαίνουν και ζητάνε τον πραγματικό χρυσό. Αυτό μπορεί να μειώνει την ισοτιμία του χρυσού, αλλά στην πραγματικότητα δείχνει...το εντελώς αντίθετο, ότι δηλαδή όλοι θέλουν χρυσό, και τρέχουν να προλάβουν τώρα που ακόμα υπάρχουν αποθέματα στις αποθήκες.

Εδώ βλέπουμε τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων της Αμερικής. Όπως και με τα spreads της Ελλάδας, έτσι και εδώ, βλέπουμε μια τεράστια άνοδο το τελευταίο διάστημα, διότι η Αμερική άφησε κάτι υπόνοιες ότι τάχα θα σταματήσει να τυπώνει δολάρια. Όλοι όμωςε καταλαβαίνουν (καλά, όχι και όλοι...) ότι αν η Αμερική σταματήσει να τυπώνει, τότε δε θα μπορέσει να καλύψει τα χρέη της, οπότε θα χρεωκοπήσει όπως η Ελλάδα, και γι' αυτό και ανεβαίνουν τα επιτόκια δανεισμού (όπως η Ελλάδα). Παρόμοια είναι παρεμπιπτόντως και η κατάσταση στην Αγγλία.

Μην περιμένετε πάντως η Αμερική να σταματήσει το τύπωμα, το πολύ-πολύ να σταματήσει για λίγο, αλλά μετά θα ξαναρχίσει, διότι θα επικρατήσει πανικός στις αγορές. Η Αμερική έχει ήδη μπει σε ένα "δρόμο δίχως επιστροφή", και το τέλος είναι πλέον προδιαγεγραμμένο (θα τυπώσει μέχρις ότου υπερπληθωριστεί το δολάριο για να καλύψει τα χρέη  και τα ελλείμματα της), εκτός και αν συμβεί κάποια επανάσταση ή πόλεμος. Αλλά και τα δύο αυτά ενδεχόμενα είναι απίθανα (ειδικά η επανάσταση, καθώς στην Αμερική το λαικό κίνημα είναι ακόμα χειρότερο και από την Ευρώπη).

Διάγραμμα της BIS προβλέπει ότι το χρέος της Ιαπωνίας θα φτάσει ακόμα και στο 600% σε μερικές δεκαετίες, αν συνεχίσουν έτσι. Εννοείται βέβαια ότι δε θα φτάσει εκεί, διότι οι επενδύτές θα σταματήσουν να αγοράζουν Ιαπωνικά ομόλογα πολύ νωρίτερα. Η κατάσταση δηλαδή είναι μη βιώσιμη, και αυτό γίνεται ολοένα και πιο φανερό.

BIS σε κεντρικές τράπεζες: Φύγετε από τα προγράμματα στήριξης: Από τις λίγες φορές που ένα mainstream ελληνικό μέσο ασχολείται με τη BIS, με την κεντρική τράπεζα των κεντρικών τραπεζών, που βρίσκεται στην Ελβετία και ΔΕΝ ελέγχεται από τους Αμερικάνους. Εδώ και μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το άρθρο:
Όπως σχολιάζει η έκθεση της BIS, "οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να κάνουν περισσότερα χωρίς να αυξήσουν τα ρίσκα που έχουν ήδη δημιουργήσει", υπογραμμίζοντας ότι η προσφορά περισσότερης "τόνωσης" μέσω αντισυμβατικών μέτρων, γίνεται ολοένα και ποιο επικίνδυνη. (σ.σ. με απλά λόγια, μην τυπώνετε άλλο χρήμα, γιατί θα χάσει την αξία του)

Η νομισματική πολιτική πρέπει να αρχίσει να απαντά σε μια σειρά από ερωτήματα, όπως το πώς μπορούν οι κεντρικοί τραπεζίτες να ενθαρρύνουν αυτούς που είναι υπεύθυνοι για τις δομικές προσαρμογές να τις εφαρμόσουν; Πώς μπορούν να αποφύγουν να κάνουν την οικονομία πολύ εξαρτώμενη στην νομισματική τόνωση; Πότε είναι η σωστή στιγμή να υποχωρήσουν; (και) πώς μπορούν να αποφύγουν απότομη άνοδο των επιτοκίων στα ομόλογα; (σ.σ. βασικά η BIS τάσσεται υπε΄ρ της "γερμανικής" φιλοσοφίας, ότι θα πρέπει οι τράπεζες και τα "νοικοκυριά", αλλά και τα κράτη  βέβαια, να ισοσκελίσουν τους προυπολογισμούς τους μέσω λιτότητας, αντί να τυπώνουν δολάρια χωρίς τέλος. Μη νομίζετε δηλαδή ότι είναι με το μέρος μας, απλά η BIS προειδοποιεί ότι το δολαριοκεντρικό σύστημα που έχουμε σήμερα δε μπορεί να κρατήσει αν οι Αμερικάνοι απλά πληθωρίζουν διαρκώς το δολάριο, και θα πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσουν και να κάνουν αυτό που πχ κάνει η Ελλάδα, με περιορισμό των ελλειμμάτων. Το ότι αυτό θα επιτευχθεί μέσω ανθρωποθυσίων προφανώς δεν ενδιαφέρει ιδιαίτερα τη BIS, ή μάλλον την ενδιαφέρει, καθώς το θεωρεί ως ένα "αναγκαίο κακό" για να προστατέψει τη συμφέροντα της)
Εδώ και μερικά συνοδευτικά Links:
  • Οταν οι καταθέτες γίνονται... επενδυτές (για τα σχέδια της ευρωζώνης/γερμανίας να βάζει χέρι στις καταθέσεις αν μια τράπεζα χρεωκοπεί αντί να τη διασώζει με εκτύπωση ευρώ)
  • Η Ρωσία σχεδιάζει να ανοίξει τη δική της χρηματιστηριακή αγορά χρυσού (έως τώρα είχε μία που εμπορευόταν μόνο paper gold για τους χρηματιστές, αλλά τώρα πλέον θα εμπορεύεται και πραγματικό χρυσό), ενώ στο Ντουμπάι η ζήτηση για πραγματικό χρυσό (τώρα που έπεσε και η τιμή του) είναι τόσο μεγάλη που οι αεροπορικές εταιρίες δεν προλαβαίνουν να την καλύψουν.
  • Στην Αγλλία, οι τράπεζες βρήκαν ακόμα μία τρύπα στους ισολογισμούς τους, και ζητάνε νέα 27 δισεκατομμύρια στερλίνες σε "πακέτα σωτηρίας". Κανένα πρόβλημα βέβαια, ας τυπώσουμε μερικές στερλίνες, εξάλλου έχουμε καταφέρει να πείσουμε ακόμα και μερικούς "μαρξιστές" (?) ότι μπορούμε να πληθωρίζουμε χωρίς όριο ένα νόμισμα και αυτό να μη χάνει ποτέ την αξία του, παρότι δεν αντιστοιχεί σε πραγματικές παραγωγικές δυνατότητες, δηλαδή απλά τυπώνουμε λεφτά χωρίς να παράγουμε και κάποια αντίστοιχα εμπορεύματα ή υπηρεσίες.
  • Τα ορυχεία καταρρέουν στα χρηματιστήρια - ιδού ένα δείγμα από τις πιο πρόσφατες -τεράστιες- ζημιές που καταγράφουν.